Krótka odpowiedź: psychiatra jest lekarzem. Stawia diagnozę medyczną, przepisuje leki i może wystawić zwolnienie lekarskie. Psycholog ukończył studia psychologiczne. Prowadzi konsultacje, diagnozę psychologiczną i wsparcie. Psychoterapeuta to psycholog, lekarz lub inny specjalista po kilkuletnim szkoleniu w psychoterapii, który prowadzi regularne leczenie rozmową. Jeśli objawy są silne, odbierają Ci sen i siły do codziennego życia albo pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, zacznij od psychiatry lub lekarza rodzinnego. W pozostałych sytuacjach dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja u psychologa.

Psycholog: od czego zaczyna się pomoc

Psycholog ukończył pięcioletnie studia magisterskie z psychologii. Na konsultacji pomaga nazwać problem, ocenić, jak bardzo wpływa na Twoje życie, i wybrać dalszą drogę. Może przeprowadzić diagnozę psychologiczną, na przykład testami, udzielić wsparcia w kryzysie, prowadzić psychoedukację i krótkie interwencje.

Psycholog nie przepisuje leków i nie wystawia zwolnień lekarskich. Wielu psychologów ma też szkolenie psychoterapeutyczne, coachingowe albo seksuologiczne, więc przy wyborze warto przeczytać profil, a nie tylko tytuł.

Psychoterapeuta: regularna praca nad zmianą

Psychoterapia to leczenie rozmową, które trwa zwykle od kilku miesięcy do kilku lat. Spotkania odbywają się najczęściej raz w tygodniu. Psychoterapeuta pracuje w określonym nurcie, na przykład poznawczo-behawioralnym, systemowym albo psychodynamicznym. Jego szkolenie trwa zwykle co najmniej cztery lata i obejmuje pracę pod superwizją.

Psychoterapia pomaga przy depresji, zaburzeniach lękowych, trudnościach w relacjach, skutkach trudnych doświadczeń i powtarzających się schematach, które utrudniają życie. Jak wybrać dobrego terapeutę, piszemy w artykule Jak wybrać psychoterapeutę?

Psychiatra: gdy potrzebny jest lekarz

Psychiatra to lekarz ze specjalizacją z psychiatrii. Rozpoznaje zaburzenia psychiczne, zleca badania, przepisuje leki, wystawia zwolnienia i w razie potrzeby kieruje do szpitala. W ramach NFZ do psychiatry nie potrzebujesz skierowania.

Wizyta u psychiatry nie oznacza od razu leków. Czasem lekarz uzna, że wystarczy psychoterapia. Przy wielu trudnościach, na przykład w umiarkowanej lub ciężkiej depresji, najlepsze efekty daje połączenie leczenia farmakologicznego z psychoterapią.

Kiedy zacząć od psychiatry albo lekarza?

• od kilku tygodni prawie codziennie czujesz smutek albo pustkę i trudno Ci wykonywać podstawowe czynności,
• nie możesz spać albo śpisz bardzo dużo, prawie nic nie jesz,
• pojawiają się myśli o śmierci albo o zrobieniu sobie krzywdy,
• masz ataki paniki, które wracają i ograniczają Ci życie,
• po porodzie czujesz się coraz gorzej, a nie lepiej (o tym więcej w artykule Depresja poporodowa: objawy i gdzie szukać pomocy),
• słyszysz lub widzisz rzeczy, których inni nie zauważają, albo bliscy mówią, że zachowujesz się zupełnie inaczej niż zwykle,
• sięgasz po alkohol lub inne substancje, żeby wytrzymać dzień.

Jeśli Twoje życie jest zagrożone, nie czekaj na termin. Dzwoń pod 112 albo jedź na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy. Całodobowo możesz też porozmawiać z kimś pod numerem 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym) albo 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego).

Kiedy wystarczy psycholog lub psychoterapeuta?

Gdy czujesz, że od dłuższego czasu coś Cię przerasta, ale na co dzień funkcjonujesz. Na przykład: jesteś stale zmęczona rolą mamy, częściej krzyczysz, kłócicie się z partnerem o te same rzeczy, martwisz się tak, że trudno Ci się wyciszyć, albo przeżywasz zmianę, z którą trudno się pogodzić. Na pierwszej konsultacji psycholog oceni, czy potrzebna jest też wizyta lekarska. Jeśli tak, powie Ci o tym wprost.

Inni specjaliści, których możesz spotkać

• Seksuolog to lekarz lub psycholog po specjalistycznym szkoleniu z seksuologii. Pomaga przy spadku libido, trudnościach we współżyciu i zmianach w bliskości, na przykład po narodzinach dziecka. W Szczecinie przeczytasz o tym na stronie Terapia par i seksuolog.
• Coach wspiera w osiąganiu konkretnych celów, na przykład przy powrocie do pracy po urlopie macierzyńskim. Coaching nie zastępuje leczenia.
• Psychoterapeuta dzieci i młodzieży pracuje z dziećmi i nastolatkami oraz z ich rodzicami.

Przykłady: od kogo zacząć?

• „Od miesięcy jestem wykończona macierzyństwem, częściej krzyczę, ale funkcjonuję.” Dobry start to konsultacja u psychologa lub psychoterapeuty, który pracuje z rodzicami.
• „Od trzech tygodni prawie nie śpię, nic mnie nie cieszy i myślę, że rodzinie byłoby lepiej beze mnie.” Potrzebna jest pilna pomoc lekarza. Zgłoś się do psychiatry, lekarza rodzinnego albo na SOR, a przy zagrożeniu życia dzwoń pod 112.
• „Kłócimy się z mężem o wszystko od narodzin córki.” Konsultacja dla par u psychoterapeuty.
• „Biorę leki od psychiatry, ale chcę zrozumieć, skąd biorą się moje stany lękowe.” Psychoterapia równolegle z leczeniem.
• „Zastanawiam się, czy mam ADHD.” Diagnoza psychologiczna neuroróżnorodności, a w razie potrzeby konsultacja psychiatryczna.

Najczęstsze pytania

Czy psycholog może wystawić zwolnienie lekarskie?

Nie. Zwolnienie lekarskie wystawia lekarz, na przykład psychiatra albo lekarz rodzinny. Psycholog może jednak doradzić, kiedy warto o nie zapytać.

Czy mogę chodzić jednocześnie do psychiatry i na psychoterapię?

Tak, i często tak właśnie wygląda najlepsza pomoc. Lekarz dba o leczenie farmakologiczne, a psychoterapeuta prowadzi regularną pracę nad przyczynami i sposobami radzenia sobie. Dobrze, jeśli oboje wiedzą o sobie nawzajem.

Czy psychoterapeuta musi być psychologiem?

Najczęściej jest psychologiem lub lekarzem, ale szkoły psychoterapii przyjmują też osoby po innych kierunkach, na przykład po pedagogice. Ważne jest ukończone lub trwające kilkuletnie szkolenie i superwizja.

Do kogo iść, jeśli nie wiem, czego potrzebuję?

Na konsultację do psychologa albo psychoterapeuty. To spotkanie służy właśnie temu, żeby uporządkować sytuację i wybrać formę pomocy. Jeśli objawy są bardzo silne, zacznij od lekarza.

Gdzie zacząć w Instytucie FAMILY

W Instytucie FAMILY przyjmują psycholożki i psychoterapeutki pracujące z dorosłymi, rodzicami i parami. W Szczecinie przy ul. Dąbrowskiego 28 lok. 12 znajdziesz psychoterapię indywidualną, partnerską i grupową, konsultacje rodzicielskie, seksuologię, wsparcie w ciąży i diagnozę neuroróżnorodności dorosłych. Specjalistki przyjmują też w Warszawie i Legionowie oraz online. Wybierz osobę na stronie Specjaliści i umów konsultację w jej kalendarzu. Jeśli w trakcie rozmowy okaże się, że potrzebna jest też konsultacja lekarska, specjalistka powie o tym i pomoże zaplanować kolejne kroki.

Autorka

mgr Karolina Dick Piotrowska

psycholożka, psychoterapeutka CBT, seksuolożka, założycielka FAMILY. Instytut FAMILY, Szczecin, Warszawa, Legionowo i online.

Poznaj specjalistkę →

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą. Jeśli jesteś w kryzysie, zadzwoń pod 116 123 lub 112.