Krótka odpowiedź: baby blues to płaczliwość i huśtawka nastroju w pierwszych dniach po porodzie, która zwykle mija sama w ciągu około dwóch tygodni. Depresja poporodowa trwa dłużej i jest cięższa: smutek albo pustka utrzymują się przez większość dnia, znika radość, pojawia się silny lęk lub poczucie, że nie dajesz rady. Depresję poporodową się leczy. Jeśli objawy trwają ponad dwa tygodnie albo narastają, zgłoś się do lekarza (rodzinnego, ginekologa lub psychiatry) albo do psychologa. Jeśli myślisz o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku, dzwoń pod 112.

Jak często się zdarza?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 13% kobiet po porodzie doświadcza zaburzeń psychicznych, przede wszystkim depresji. To znaczy, że w grupie ośmiu mam z placu zabaw statystycznie jedna może przechodzić coś podobnego. Często nikt o tym nie wie, bo mamy ukrywają swoje samopoczucie ze wstydu.

Depresja okołoporodowa dotyczy też ojców. James Paulson i Sharnail Bazemore w metaanalizie z 2010 roku zebrali dane z 43 badań i oszacowali, że w okresie od ciąży do roku po porodzie depresji doświadcza około 10% ojców.

Baby blues czy depresja poporodowa?

Baby blues zaczyna się zwykle kilka dni po porodzie. Mama płacze bez wyraźnego powodu, jest drażliwa, łatwo się wzrusza i szybko męczy. Mimo to ma chwile radości i stopniowo wraca do równowagi. Pomagają sen, odpoczynek i wsparcie bliskich.

Depresja poporodowa może zacząć się już w ciąży, zaraz po porodzie albo kilka miesięcy później, nawet pod koniec pierwszego roku. Objawy utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie i utrudniają codzienne życie.

Objawy depresji poporodowej

• smutek, pustka albo odrętwienie przez większość dnia, prawie codziennie,
• brak radości, także z kontaktu z dzieckiem,
• silny lęk o dziecko albo o siebie, napady paniki,
• bezsenność, mimo że dziecko śpi, albo ciągła senność,
• brak apetytu albo objadanie się,
• poczucie winy, bezwartościowości, przekonanie, że jesteś złą matką,
• trudności z koncentracją i podejmowaniem prostych decyzji,
• wycofanie się z kontaktów z bliskimi,
• myśli, że dziecku byłoby lepiej bez Ciebie, albo myśli o śmierci.

Nie musisz mieć wszystkich objawów. Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z nich i trwają dłużej niż dwa tygodnie, porozmawiaj z lekarzem lub psychologiem.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Bardzo rzadko po porodzie pojawia się psychoza poporodowa. Objawia się nagłym splątaniem, dziwnymi przekonaniami, słyszeniem lub widzeniem rzeczy, których nie ma, skrajnym pobudzeniem albo brakiem snu przez kilka nocy. Wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. Dzwoń pod 112 albo jedź na SOR.

Natychmiastowej pomocy wymagają też myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku. Całodobowo możesz zadzwonić pod numer 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym) albo 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego).

Wiele mam po porodzie ma też nagłe, niechciane myśli lub obrazy, że dziecku stanie się krzywda. Są przerażające, ale zwykle nie oznaczają, że chcesz je zrealizować. Jeśli wracają często i bardzo Cię niepokoją, powiedz o nich specjaliście. To częsty temat w gabinecie i da się z nim pracować.

Skąd się bierze depresja poporodowa?

Najczęściej z wielu przyczyn naraz. Należą do nich gwałtowne zmiany hormonalne, długotrwały brak snu, trudny poród albo komplikacje zdrowotne, wcześniejsze epizody depresji lub lęku, brak wsparcia bliskich, napięcia w związku, problemy finansowe i duże zmiany życiowe, na przykład przeprowadzka. Depresja poporodowa nie jest wynikiem słabego charakteru ani braku miłości do dziecka.

Jak rozpoznaje się depresję poporodową?

Diagnozę stawia lekarz, najczęściej psychiatra. Pomocniczo używa się kwestionariuszy przesiewowych. Najbardziej znany to Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS), opracowana przez Johna Coxa, Jenifer Holden i Ruth Sagovsky w 1987 roku. Ma 10 pytań o samopoczucie w ostatnim tygodniu. Wynik nie jest diagnozą, ale pomaga ocenić, czy potrzebna jest dalsza konsultacja.

W Polsce standard opieki okołoporodowej przewiduje ocenę ryzyka depresji w czasie ciąży i po porodzie. Jeśli położna albo lekarz nie pytali Cię o samopoczucie, możesz sama poruszyć ten temat.

Jak się leczy depresję poporodową?

• Psychoterapia, na przykład poznawczo-behawioralna, pomaga zrozumieć, co się dzieje, zmniejszyć lęk i poczucie winy, odbudować siły i kontakt z dzieckiem.
• Leczenie farmakologiczne zaleca lekarz. Przy wyborze leków bierze pod uwagę, czy karmisz piersią.
• Wsparcie bliskich i praktyczna pomoc: sen, posiłki, ktoś, kto przejmie dziecko na kilka godzin.

Im wcześniej po pomoc sięgniesz, tym zwykle szybciej poczujesz poprawę.

Co mogą zrobić bliscy?

Zapytać wprost: „Jak się naprawdę czujesz?”. Słuchać bez oceniania i bez rad typu „weź się w garść”. Przejąć nocne karmienie butelką lub poranną zmianę, żeby mama mogła się wyspać. Pomóc umówić wizytę u lekarza albo psychologa i pojechać na nią razem. Zwracać uwagę na sygnały zagrożenia i w razie potrzeby dzwonić pod 112.

Najczęstsze pytania

Jak długo trwa baby blues?

Zwykle od kilku dni do około dwóch tygodni po porodzie. Jeśli gorszy nastrój trwa dłużej albo się pogłębia, skonsultuj się z lekarzem lub psychologiem.

Czy depresja poporodowa może zacząć się kilka miesięcy po porodzie?

Tak. Może pojawić się w ciąży, w pierwszych tygodniach po porodzie albo później, nawet pod koniec pierwszego roku życia dziecka.

Czy depresja poporodowa to to samo co wypalenie rodzicielskie?

Nie. Wypalenie dotyczy przede wszystkim roli rodzica i rozwija się stopniowo, przez miesiące przeciążenia. Depresja obejmuje całe życie. Mogą jednak występować razem. Różnice opisujemy w artykule Wypalenie rodzicielskie a depresja.

Do kogo zgłosić się w Szczecinie?

Przy silnych objawach do lekarza: psychiatry (na NFZ bez skierowania), lekarza rodzinnego albo ginekologa. Wsparcie psychologiczne i psychoterapię dla mam po porodzie znajdziesz w Instytucie FAMILY przy ul. Dąbrowskiego 28 lok. 12.

Wsparcie w Instytucie FAMILY

Karolina Dick Piotrowska, psycholożka i psychoterapeutka CBT, wspiera mamy w trudnościach okresu poporodowego i w depresji poporodowej. Gdy potrzebna jest też konsultacja lekarska, powie o tym wprost. Więcej przeczytasz na stronie Psycholog dla mam w Szczecinie, a termin wybierzesz w kalendarzu na jej profilu. Wsparcie w okresie ciąży i połogu prowadzą też specjalistki w Legionowie (Specjaliści).

Instytut FAMILY współtworzy Wielkie Badanie Mam. Tegoroczna edycja sprawdza, czym wypalenie macierzyńskie różni się od depresji i lęku.

Autorka

mgr Karolina Dick Piotrowska

psycholożka, psychoterapeutka CBT, seksuolożka, założycielka FAMILY. Instytut FAMILY, Szczecin, Warszawa, Legionowo i online.

Poznaj specjalistkę →

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą. Jeśli jesteś w kryzysie, zadzwoń pod 116 123 lub 112.